Yaşamlarımızdaki farklılıklar bizlere zengin bir yaşam deneyimi sunar. Bu farklılıklar kültürel özellikler olabileceği gibi; cinsiyetin farklılığı, fiziksel farklılıklar, engeller, zihinsel farklılıklar, yeteneklerin farklılığı, yaş farkı, sosyoekonomik düzeydeki farklılıklar gibi birçok yaşam alanında görülebilir.
Birey içinde doğduğu kültürden büyüme yolculuğu boyunca etkilenir. Farkı kültürel geçmişten ve farklı sosyal ortamlardan gelen çocukların değer sistemleri ve yargıları henüz gelişmeye başlamış olmasına rağmen, içinden geldikleri ortamı yansıtabilir. Şimdiye kadarki yaşamlarında karşılaştıkları deneyimler, zaman içerisinde, yetişkinlikte zihinlerindeki sosyal kalıpları haline gelir. Temelde her birimizin kültürümüze benzer ve kültürümüzden farklı yanlarının olması doğaldır. Peki kabul edilebilir midir? Çocukların öğrenilmiş sosyal ve ilişkisel kalıplarının daha az olması nedeniyle aslında biz yetişkinlerden çok daha hoşgörülü olduğunu, farklılıklara daha fazla kabul ile yaklaştıklarını gözlemleriz. Eğer çocuk oyundan keyif alıyorsa oyun arkadaşının ten rengi, kıyafetinin fiyatı, çekik gözleri bunun önüne geçemeyecektir. Fakat zaman içerisinde farklılıklara karşı farkındalığı artan çocuklar, kendilerine benzer olmayana karşı önyargı geliştirebilir, yabancılama ve dışlama eğilimleri oluşabilir. Ebeveynlerin ve eğitimcilerin bu noktada çocuğun farklılıklara karşı esnekliğini desteklemesi gerekir. Çocukların sosyal ilişkilerinin geniş ailede ya da okul ve arkadaşlar yoluyla artmasıyla bu farklılıklarla karşı karşıya gelme ihtimalleri de artmaktadır. Girdiği sosyal ortamlarda kendini farklı hissetmeye başlayan ya da farklı biriyle karşılaştığını düşünen çocukların soruları artabilir. Güçlü ve zayıf yanlarının farkında olan bireyler, başkalarının da güçlü ve zayıf yanları olduğunu daha kolay kabul edebilecektir. Bu nedenle benzerlik ve farklılıkların bir arada olduğuna vurgu yapmak önemlidir. Farklılığın ‘eksiklik’, ‘yanlışlık’, ‘aşırılık’ sıfatlarından ayrılmasına dikkat edilmelidir. Biz yetişkinler ve ebeveynler olarak farklılıklara dair kendi esnekliğimizi artırmaya çalışmalı ve çocuklarımızın bizlerden öğrendiğini hatırlamalıyız.****
Uzman Klinik Psikolog Elif BAYRAKTAR
MİA Anaokulları – Emirgan
Okul Psikoloğu
Kitap Önerileri:
Niye Birbirimize Benzemiyoruz? – Gwenaelle Boulet, Matthieu De Laubier Sokağın En Uzun Evi – Stephanie Moss, Leire Martin Duyun Sesimi – Hasan Çakır, Dilek Yılmaz Küçük Zürafanın Büyük Fikri – Benjamin Richards, Louise Forshaw Kırmızı Kanatlı Baykuş – Feridun Oral Farklı Ama Aynı - Feridun Oral İyi Bir Arkadaş – Laura Suarez